Βυζαντινή Βιβλιοδεσία και η Επίσκεψη στο Βυζαντινό Μουσείο

Ομάδα από μαθητές και μαθήτριες της Β΄ τάξης του Λυκείου μας συνοδευόμενη από την κα Ασημακοπούλου πραγματοποίησε σύμπραξη, για μια ακόμη φορά, με ομάδα αντίστοιχης τάξης του 3ου ΓΕΛ Ν. Σμύρνης η οποία συνοδευόταν από την κα Τοπάλη, με σκοπό την  κοινή επίσκεψη στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας.

Αφορμή αποτέλεσε η έκθεσή του (19 Σεπτεμβρίου 2012 έως 13 Ιανουαρίου 2013) με θέμα «Η Τέχνη της Βιβλιοδεσίας. Από το Βυζάντιο στη Σύγχρονη Εικαστική Δημιουργία». Η επίσκεψή μας πραγματοποιήθηκε το πρωί της Κυριακής 14 Οκτωβρίου 2012 στο πλαίσιο του μαθήματος  της ιστορίας, ενώ είχαμε προετοιμαστεί για το περιεχόμενο της έκθεσης από δημοσιεύματα στον Τύπο, από σχετικές αναρτήσεις στο διαδίκτυο, από την ιστοσελίδα του Μουσείου και από την ιστοσελίδα www. Studite.net του ευρωπαϊκού προγράμματος «Σουδίτης» με σκοπό τη μελέτη βυζαντινών και μεταβυζαντινών βιβλιοδεσιών στο οποίο συμμετέχουν έξι ευρωπαϊκές  χώρες  για την ανάπτυξη του διεπιστημονικού και  διαπολιτισμικού διαλόγου. Γεμάτοι από συγκίνηση για τα 1000 χρόνια μεγαλείου της Ιστορίας του Βυζαντίου βρεθήκαμε στο Μουσείο για να γνωρίσουμε την τέχνη της Βυζαντινής βιβλιοδεσίας, αλλά και τη συνέχειά της μέχρι τις σύγχρονες εικαστικές εκδοχές της.

Η έκθεση ήταν καλά οργανωμένη. Μέσα από οπτικοακουστικό υλικό, ενδιαφέρουσες ιστορικές πληροφορίες σε παλίμψηστα, μια σύγχρονη εικαστική εγκατάσταση του Δημήτρη Ξόνογλου με θέμα το βιβλίο ως αντικείμενο εικαστικής χρήσης και μέσα από βιβλία από τη Συλλογή χειρογράφων και παλαιτύπων του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου και της Ελληνικής βιβλιοθήκης του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης», η έκθεση μάς έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τα  εξαιρετικά δείγματα βιβλιοδετικής τεχνικής, αλλά και τους σημαντικούς σταθμούς στην εξέλιξη της ιστορικής βιβλιοδεσίας. Τα βιβλία αυτά χρονολογούνται από τον 11ο έως τον 19ο αιώνα και προέρχονται από τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Μεσόγειο, τα Βαλκάνια και τη Δύση.

Πιστεύω ότι η έκθεση κατάφερε να μας δείξει «την ιδιαίτερη τέχνη της βιβλιοδεσίας μέσα από την ιστορική της εξέλιξη από το Βυζάντιο ως τις μέρες μας» και να μας μυήσει «σε μια διαφορετική οπτική προσέγγιση του βιβλίου».

Στην έκθεση μάθαμε ότι η  «βιβλιοδεσία είναι άμεσα συνδεδεμένη με την κοινωνική ιστορία του βιβλίου, τη χρήση και τη λειτουργία των χειρογράφων και εντύπων βιβλίων» και ακόμα ότι η βιβλιοδεσία «αγγίζει περισσότερο θέματα συλλογικών νοοτροπιών παρά ατομικής δημιουργίας». Επίσης, η έκθεση πλαισιωμένη από τις σύγχρονες εικαστικές δημιουργίες της Βένιας Δημητρακοπούλου μάς πρόσφερε «σημερινές αναγνώσεις για την παράδοση της τέχνης του βιβλίου» και μας έδειξε τη σύνδεση του παρελθόντος με το σή

Έτσι γεμάτοι ενθουσιασμό για τη βυζαντινή βιβλιοδεσία που επηρέασε τον πολιτισμό του βιβλίου σε ανατολή και δύση, αλλά και που συνέτεινε στην ανάπτυξη επιστημονικών και πολιτισμικών σχέσεων  σε όλο τον γνωστό τότε κόσμο περιηγηθήκαμε στη συνέχεια, επί τροχάδην, και στο κυρίως Μουσείο αφού πρόκειται να το επισκεφθούμε σύντομα. Εξάλλου έπρεπε να καθίσουμε και στο μοναδικής ομορφιάς «καφέ»  στην  αυλή του Μουσείου. Εκεί, σαν μια μεγάλη παρέα,  οι μαθητές και από τα δυο σχολεία απολαύσαμε γλυκά, αναψυκτικά ή καφέ κάτω από τον κυριακάτικο φθινοπωρινό αττικό ήλιο.

Αφροδίτη Παυλάκου Β3